Na czym polega szycie łąkotki?
Operacja polega na połączeniu brzegów pęknięcia, a jej celem jest stworzenie warunków do biologicznego wygojenia tkanki. Zabieg najczęściej wykonuje się artroskopowo.
Techniki szycia łąkotki
W zależności od lokalizacji uszkodzenia stosuje się jedną z trzech technik:
- All-inside – w której implanty i szwy zakładane są od wnętrza stawu,
- Inside-out – wymagającą dodatkowego, niewielkiego dostępu po stronie przyśrodkowej lub bocznej kolana,
- Outside-in – wykorzystywaną szczególnie w naprawie części przedniej łąkotki.
W przypadku oderwania korzenia łąkotki konieczne może być wykonanie tunelu w kości piszczelowej i ponowne przymocowanie korzenia w miejscu jego anatomicznego przyczepu.
Kiedy można wykonać szycie łąkotki?
O możliwości szycia łąkotki decydują między innymi:
- typ i lokalizacja pęknięcia,
- ukrwienie uszkodzonego obszaru,
- jakość tkanki,
- rokowanie odnośnie do stabilności fragmentu po zszyciu,
- czas od urazu,
- stan chrząstki stawowej,
- stabilność więzadeł kolana i prawidłowość osi kończyny.
Rozwój technik szycia pozwala obecnie podejmować próby zachowania także części uszkodzeń, które dawniej kwalifikowano do usunięcia jako „nienaprawialnych” – szczególnie powstałych w słabiej ukrwionej części łąkotki.
Dlaczego warto zachować łąkotkę?
Największą zaletą szycia jest możliwość zachowania biologicznej łąkotki i jej funkcji. Ceną za to jest dłuższy okres ochrony operowanego miejsca i wolniejszy powrót do sportu niż po częściowym usunięciu tkanki.
Powrót do sprawności po szyciu łąkotki
Intensywność rehabilitacji i związany z tym czas powrotu do sprawności zależy głównie od rodzaju przeprowadzonego zabiegu.
Pierwsze 4–6 tygodni
Pierwsze 4–6 tygodni to okres ochrony szytej tkanki. W przypadku pęknięć złożonych, promienistych i uszkodzeń korzeni najczęściej stosuje się kule oraz wyłączenie bądź istotne ograniczenie obciążenia osiowego. Ruch kolana rozpoczyna się wcześnie, ale jego zakres zależy od rodzaju wykonanego szycia. Przy stabilnych pęknięciach pionowych możliwe jest bardziej swobodne uruchamianie, natomiast po szyciu pęknięć promienistych, złożonych i korzeni często ogranicza się zgięcie do około 90 stopni.
Pomiędzy 4.–5. a 6. tygodniem możliwe jest zwykle rozpoczęcie kontrolowanego stąpania o kulach i stopniowe zwiększanie obciążenia. Warunkiem przechodzenia do kolejnego etapu jest brak narastającego obrzęku, dobra kontrola mięśnia czworogłowego i zachowanie prawidłowego sposobu poruszania się.
Powrót do codziennego funkcjonowania
Około 8.–10. tygodnia pacjent może zazwyczaj odzyskać sprawność potrzebną do codziennego funkcjonowania i pracy biurowej bez kul. Łąkotka nadal pozostaje w fazie przebudowy, a jej odporność na obciążenia skrętne jest ograniczona.
Powrót do sportu
Powrót do obciążeń sportowych jest możliwy najczęściej po około 6 miesiącach, jeżeli pacjent odzyskał pełny zakres ruchu, odpowiednią siłę, stabilność i dynamiczną kontrolę kolana. Po szyciu pęknięć złożonych, promienistych lub korzeni pełna rehabilitacja może trwać od 6 do 9 miesięcy.
Szczególnie niebezpieczne dla niedojrzałej blizny są naskoki, gwałtowne hamowanie, głębokie przysiady oraz ruchy łączące obciążenie osiowe z rotacją kolana. Zbyt wczesne wprowadzenie takich bodźców i sił może doprowadzić do ponownego rozejścia się niedostatecznie zabliźnionego pęknięcia. Aktualny konsensus zaleca unikanie głębokiego zgięcia pod obciążeniem, skoków i intensywnych ruchów rotacyjnych przez co najmniej pierwsze 4 miesiące po szyciu.
Podejście do fizjoterapii po szyciu łąkotki
Najważniejszym zadaniem fizjoterapii w początkowej fazie jest ochrona szycia bez niepotrzebnego unieruchamiania całej kończyny. Kule pozwalają odciążyć łąkotkę, natomiast odpowiednio dobrany ruch przeciwdziała sztywności kolana, osłabieniu mięśni i zaburzeniu wzorca chodu.